Hỏi Đáp

Tánh biết không ON-OFF như con nghĩ. Ý thức thì có ON-OFF nên mới cần miên mật hay thường xuyên như con nói. Như vậy con đang dùng ý thức đúng hơn là tánh biết, vì thực ra tánh biết tự chiếu chứ không ai dùng nó được, nếu con khởi ý dùng tánh biết thì liền rơi vào ý thức phân biệt “muốn biết” của cái “Ta” rồi. Ý thức có sinh diệt theo đối tượng nên đó là niệm niệm sinh diệt, chính vì vậy con mới muốn nó phải hiện hữu thường xuyên và miên mật. Thế là có sinh, có hữu, có tác, có thành trong hữu ý giới hạn của thức tri và tưởng tri, trong khi tánh biết thì không sinh, không hữu, không tác, không thành trong tự nhiên vô hạn của tuệ tri. Không nên quá tính toán trong việc sử dụng các yếu tố tu tập.

Không sao, nếu con nhận thức đến đâu thì cứ làm như vậy rồi một lúc nào đó đầy đủ nhân duyên con bỗng nhận ra rằng chính khi buông ra không còn “hữu ý” giữ cái biết (ý thức) nữa thì tánh biết không cần cố gắng miên mật thường xuyên mà vẫn biết tất cả, kể cả khi ý thức không biết được mà con gọi là “hết biết” thì tánh biết vẫn biết, nếu không làm sao con biết là hết biết? Con thử để tự nhiên không có nỗ lực của bản ngã muốn biết gì hay giữ gì cả thì tánh biết sẽ tự biết ứng ra thận trọng chú tâm quan sát khi hữu sự, tự trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại, tự sáng suốt định tĩnh trong lành với vạn pháp hay tự rỗng lặng trong sáng với tánh không khi vô sự. Tất cả đều là giới định tuệ tự tánh chứ không phải là chánh niệm riêng, chánh định riêng, rồi minh sát riêng một cách hữu vi, hữu ý như con nghĩ đâu.

Con mới nghe pháp thoại mà hiểu được như vậy là đã có căn lành. Vấn đề không phải là đã trải qua bao lâu trong cuộc sống, mà là có học ra được gì từ đó hay không. Tuy 58 năm con sống trong vô minh ái dục nhưng khi bắt đầu thấy ra thì cái đúng cái sai, cái tốt cái xấu đó vẫn là bài học giác ngộ. Giống như Angulimāla giết hàng trăm người nhưng khi được Phật khai ngộ thì vẫn giải thoát. Đúng là “biển khổ mênh mông hồi đầu là bến”.

Biết trở về nhìn lại thực tại thân-tâm-cảnh thì ngay đó là bờ. Mặc dù 58 năm lăng xăng tạo tác nhưng thực ra Tánh Giác vẫn âm thầm nhận biết tất cả, cho nên chỉ cần tỉnh ra và buông xuống những ảo tưởng thì thực tánh liền hiển hiện, vì muôn đời nó vẫn không sinh không diệt. Do đó, cứ thận trọng chú tâm quan sát lại thân-tâm-cảnh tức là trở về trọn vẹn trong sáng với thực tại thì tâm tự sáng suốt định tĩnh trong lành và thấy ra tâm ấy vốn rỗng lặng trong sáng, như bầu trời tâm không mây thì mặt trời tuệ tự chiếu sáng vậy.