Các câu hỏi liên quan đến chủ đề: Hỏi & Đáp về Phật giáo

Question 1

Ngày gửi: 16-02-2012

Câu hỏi:

Thưa Thầy! Hôm qua con con có câu hỏi cho Thầy, nhưng do vì con gởi câu hỏi dài quá nên Thầy chưa giải đáp phần mà con thật sự thắc mắc & muốn hỏi. Hôm nay con xin gởi lại, kính mong Thầy hoan hỷ trả lời cho con rõ ạ! Câu hỏi của con là: Bên Phật giáo Nam tông chỉ dùng hương hoa cúng dường Đức Phật để tỏ lòng thành kính chứ không cúng vật thực. Vậy là bên Phật giáo Nam tông không cúng nước và trái cây, hoa quả để cúng hả Thầy? Chỉ thắp nhang, đèn và hoa tươi thôi, đúng không thưa Thầy? Và con xin hỏi thêm 1 điều nữa là bên Nam tông thì vào ngày 23 tháng Chạp có cúng đưa ông Táo chầu trời, rồi 25 tháng Chạp cúng đưa Thần, Thánh, Tiên, Phật, Gia tiên trở về cung cõi (cái này gọi là Lễ Chạp, hay còn gọi là cúng Tất Niên), rồi đến trưa 30 tháng Chạp thì lại rước Ông Táo, Gia tiên về. Rồi tối 30 thì lại cúng Giao thừa ngoài trời để thỉnh Quan Đương Niên Hành Khiển (đưa tiễn Quan Đương Niên cai quản năm cũ, đón Quan Đương niên cai quản năm mới), cúng Chư Thiên, rồi cúng Giao Thừa trong nhà – thường là bàn thờ Phật & bàn thờ Gia tiên trong nhà, rồi lại cúng Cơm Canh cho Ông Bà trong 3 ngày Tết, đến chiều mồng 3 Tết thì lại cúng đưa Ông Bà, rồi mồng 9 cúng vía Trời (Ngọc Hoàng), mồng 10 vía Đất (cúng Thần Tài-Thổ Địa). Xin hỏi Thầy mấy cái con vừa kể trên có đúng với Chánh pháp không? 1 người Phật tử theo đúng Chánh pháp có nên làm như vậy không? Thành thật cảm ơn Thầy!

Các chủ đề liên quan:

Phật giáo nguyên thủy Therevada | Hỏi & Đáp về Phật giáo

Answer

1) Phật giáo Nam Tông không cúng Phật bằng cơm canh bánh trái gì cả, những thứ này chỉ cúng chư Tăng thôi. Thậm chí nhiều chùa chư Tăng cũng chỉ cúng hoa thôi chứ không thắp cả hương và đèn nữa, ngoại trừ đèn để thắp sáng, hương hoa đèn là do người dân đem tới cúng và vì thấy cúng như vậy để tỏ lòng tôn kính Phật thì cũng được, còn cơm canh bánh trái thì Phật có ăn đâu mà cúng!

2) Phật giáo Nam tông cũng không cúng thiên thần quỷ vật theo các lễ như con kể trên. Ngay cả Phật giáo Phất Triển thì vẫn nói “Quy y Phật không quy y thiên thần quỷ vật” rồi mà. Cúng như vậy là do Phật giáo bị quần chúng hóa theo tín ngưỡng nhân gian mà thôi.

Question 2

Ngày gửi: 15-02-2012

Câu hỏi:

Kính thưa Thầy! Con rất thích tìm hiểu về Tôn giáo, những mẫu truyện linh ứng về Phật, Bồ tát, Chúa hay Đức Mẹ. Nay con tình cờ đọc được 1 ít thông tin sau đây: Cõi dục trên cõi người có 6 cõi: 1)Trời Tứ Thiên Vương 2)Trời Đao Lợi (Vua là Đế Thích hay Thích Đề Hoàn Nhơn) 3)Trời Dạ Ma 4)Trời Đâu Suất 5)Trời Hóa Lạc 6)Trời Tha Hóa Tự Tại Trên cõi Dục có cõi Sắc. Cõi Sắc có Tứ Thiền (Sơ Thiền, Nhị Thiền, Tam Thiền, Tứ Thiền), 18 cõi trời. Trong Sơ thiền có 3 cõi: 1)Trời Phạm Chúng 2)Phạm Phụ 3)Thiên Phạm Vương Phạm Thiên Vương là vua trời Sơ thiền. Đại Phạm Thiên Vương là vua trời Tứ thiền. Đạo Gia Tô cho rằng, Trời (thiên) hay Thượng đế của Nho gia Trung Quốc cũng là Thượng Đế của đạo Gia Tô. Thực ra, Thượng đế của Nho gia Trung Quốc là Thượng Đế của triết học phiếm thần, là Thượng Đế được con người yêu, nhưng không thể đòi hỏi Thượng Đế yêu người lại, cũng tức là Thượng Đế của “Bất khả tri luận”. Thượng Đế của đạo Gia Tô là thần linh nhân cách hóa; là Chúa sáng thế đứng bên ngoài vũ trụ, là vị Thần vạn năng. Về thuyết khởi nguyên của vũ trụ, thì dù là tôn giáo ở thời kỳ đầu hay là triết học cũng thường cho rằng đó là do thần biến hóa mà thành. Hi Lạp cho rằng Trụ Tư [Zem] là chúa tể các vị thần. La Mã cho rằng Cầu Tỷ Đặc [Jupeter] là chúa tể các vị thần. Các Thần của Ấn Độ cổ đại rất phức tạp, vị trí của họ thay đổi là Đại Vu Tư (daus) là đồng nhất về ngôn ngữ với Zeus của Hi Lạp và Jupiter của La Mã. Những vị thần có thế lực trong giới thần linh của sách thánh Vê đa là Balâuna (Baruna) là thần Tư pháp. Vị thần của Hư không giới là “Nhân đà la” [Indra] tức là Thần Sét. Vị thần của địa giới là A Kỳ Ni [Agni] là Hỏa thần (thần lửa). Thần địa ngục là vua DẠ MA (Yama), [nhưng ông này trị vì trên một cõi trời]. Vì vậy, Ấn Độ cổ đại sùng bái nhiều thần (đa thần). Sau này, Ấn Độ giáo, có thuyết cho rằng, Thượng Đế, tức Chúa sáng tạo là “Đại Phạm Thiên”, hoặc là “Đại tự tại thiên”, hoặc là “Na la diên thiên”, cuối cùng hình thành quan niệm Tam vị nhất thể, và công nhận Đại Phạm Thiên là chúa sáng tạo, Nala diên thiên là vị thần bảo vệ; Đại tự tại thiên là vị thần hủy diệt. Nhưng thực ra, đó chỉ là một vị thần với ba bộ mặt khác nhau mà thôi. Hiện nay Ấn Độ giáo sùng bái “AMa”, “Thấp La” và cả đến đức Phật cũng được họ sùng bái như Thượng đế (danh từ chỉ Thượng đế tính có tới hàng trăm – Xem bài : Ánh sáng chân lý – do Chu Tương Quang dịch; tr. 22, chú 14). Thượng đế của Đạo giáo Trung Quốc là Ngọc Hoàng, khác với Thượng Đế của Nho gia, cũng khác với Thượng đế của đạo Gia Tô, cũng khác với Thượng đế của Ấn Độ giáo. Nếu đánh giá theo quan điểm và nhận thức của Phật giáo thì Thượng đế của Lão giáo và Hồi giáo tương đương với vị chủ tể cõi Trời Đao Lợi của Phật giáo; Thượng Đế của đạo Gia Tô (từ Ma Tây đến Pao lô và Angustanh v.v… đã thăng lên nhiều cấp) tương đương với Phạm thiên vương của Phật giáo; Thượng đế của Ấn Độ giáo đồng nhất với Đại tự tại thiên vương của Phật giáo; cõi Trời Đao Lợi là cõi Trời thứ 2 của Dục giới, gần gũi nhất với cõi người. Cõi Trời phạm thiên là cõi trời sơ thiền thuộc sắc giới. Đại tự tại thiên là cõi Trời cao nhất không có căn cứ. Phạm Thiên Vương: Phạm: còn đọc là PHẠN: Phật, thanh tịnh. Thiên: Trời. Vương: vua. “Phạm Thiên Vương tức là Đại Phạm Thiên Vương, cũng kêu: Phạm vương, Phạm Thiên, Đại Phạm Thiên. Phạm Thiên Vương là vua cảnh trời Đại Phạm, Ngài có quyền luôn ở ba cõi: Phạm thân Thiên, Phạm chúng Thiên, Phạm phụ Thiên. Ngài là chúa tể Tam thiên đại thiên thế giới tức cõi Ta bà nầy. Người ta cũng gọi Ngài là Ngọc Hoàng Thượng Đế, Ngọc Hoàng Đại Đế. Đạo Bà la môn tôn Ngài là vị Thần chúa tể. Đạo Phật cũng công nhận Ngài là chủ Ta bà thế giới. Biểu hiện của Ngài là hoa sen. Ngài có khuyên Đức Thích Ca xuất gia. Khi Đức Thích Ca thành Phật, Ngài có hiện đến cầu Đức Thích Ca đi truyền đạo cứu đời. Ngài cũng có cầu thỉnh Đức Phật Thích Ca thuyết pháp nhiều lần. Trong những dịp đưa và rước Phật một cách long trọng như lúc Phật từ cảnh Tiên Đạo Lỵ mà trở về cõi người, thì Phạm Thiên Vương và Đế Thích thường theo chầu Phật, Đế Thích cầm bạch phất đuổi ruồi cho Phật, Phạm Thiên Vương cầm bảo cái (lọng báu) che cho Phật. Khi Phật giảng kinh Diệu Pháp Liên Hoa để truyền cái Phật quả cho chư Bồ Tát, Phạm Thiên Vương có hiện đến với một vạn hai ngàn chư Thiên trong Phạm giái mà dự nghe một cách cung kính. Và đến khi Phật nhập Niết Bàn, Phạm Thiên Vương cũng có hiện lại mà tỏ lời thương tiếc. Tùng theo Phạm Thiên Vương có những hàng Tiên kêu là Phạm Thiên Nhơn và có những hàng Tiên mới sanh lên, kêu là Phạm Thiên tử.” Đế Thích Thiên Trong kinh điển của Phật giáo thì Đế Thích Thiên xuất hiện trong kinh Hoa Nghiêm. Thiên Đế Thích vốn là vua cõi trời, cõi trời mà ngài cai quản thần dân sống lâu ngàn vạn năm, người người tiêu diêu hưởng lạc, cảnh sắc tuyệt mỹ có nét giống với khái niệm Thiên Đàng bên Thiên Chúa Giáo. Cung điện *THIÊN THÁNH chính là cung điện Thiên Chúa Giáo gọi là nước Thiên Chúa tôn thờ ngự tại cung này. Trần gian gọi là đạo Thiên Chúa Giáo. CHÚA GIÊSU là Vị Trưởng Giáo cung điện Thiên Thánh này, vốn là vua cõi trời, cõi trời mà ngài cai quản thần dân sống lâu ngàn vạn năm, người người tiêu diêu hưởng lạc, cảnh sắc tuyệt mỹ có nét giống với khái niệm Thiên Đàng bên Thiên Chúa Giáo. Hằng năm, trên hoàn cầu thế giới, phần đông nhơn loại đều làm đại lễ kỷ niệm Đức Chúa Giê-su Ki-tô giáng trần. Các nhà thờ đều làm lễ tưởng niệm công đức của Đấng Chúa Cứu Thế, Đấng đã hy sinh mạng sống, chịu đổ máu để chuộc tội cho thiên hạ và chỉ nẻo về nước Thiên Đàng cho con người được sống với Đức Chúa Trời. Vị Trưởng Giáo cung Thiên Thánh này là: Đức CHÚA GIÊSU đạt 3600 phép thần thông. Số phép Chúa Giêsu là số phép ngoại lệ ít có trong hàng Thánh. Người cứu Ấu Chúa = Giêsu Thánh dũng mãnh dám chịu Thập Tự Giá đóng đinh để cứu độ chúng sanh là phải tôn thờ Chúa đạt bằng hàng Bồ Tát, hàng thứ 3 lớn hơn pháp Thiên Tiên, Hồng Quân Lão Tổ. Chúng sanh nào muốn được về với Chúa thì ráng theo Chúa gia hộ và cứu khổ cho mọi điều tốt lành. Cung THIÊN THẦN đây là cung thứ 3 từ dưới lên của cõi Trời, cung Thiên Thần có đa số là Thiên Thần đều về ngự, những vị tu ở thế gian đắc quả Thiên Thần đều về ngự tại cung này. Gồm Quan Thần, Dân Thần và các súc vật Thần nuôi. Vị Giáo chủ cõi này là THIÊN THẦN ĐỨC MẸ MARIA (Mẹ của Chúa Giêsu) bên Thiên Chúa đạt 52 phép thần thông. Còn ĐỨC THÍCH CA MÂU NI PHẬT ở cảnh giới Niết Bàn đạt 4800 phép Vậy con kính mong Thầy giải thích về danh hiệu của Chúa Giê-su , Ngài thật sự là Phạm Thiên hay Đế Thích ạ? Ngài ở cõi Trời nào giữa các cõi TRời đó (33 tầng Trời), và cõi trời của Ngài thuộc cõi Dục hay cõi Sắc ? và nếu so sánh về số Thần thông như bên Đạo Cao Đài trình bày thì Đức CHÚA GIÊSU đạt 3600 phép thần thông, Đức PHẬT THÍCH CA MÂU NI đạt 4800 phép. Vậy thì có phải Đức Phật lớn hơn & tối cao hơn Đức Chúa GIÊSU không thưa Thầy? Có gì sai sót, mong Thầy bỏ qua cho con! Thành thật cảm ơn Thầy !

Các chủ đề liên quan:

Hỏi & Đáp về Phật giáo

Xem câu trả lời

Answer

Thầy ít quan tâm đến lãnh vực này lắm nên thầy không dám so sánh Phật với Chúa. Theo Thông Thiên học thì đức Chúa Giê-su là hiện thân của đức Bồ-tát Di-lặc sẽ thành Phật trong tương lai và vì vậy hiện đang ở cõi trời Đâu Suất.

Question 3

Ngày gửi: 15-02-2012

Câu hỏi:

Thưa thầy, ý nghĩa “không động không rung chuyển” trong Kinh Nhất Dạ Hiền Giả có nghĩa là không kiến thức, không kinh nghiệm, không tư tưởng,… xen vào khi lục căn tiếp xúc với lục trần và thấy biết như nó đang là?

Các chủ đề liên quan:

Hỏi & Đáp về Phật giáo

Xem câu trả lời

Answer

Đúng, không động không rung chuyền đề cập trong kinh này là thái độ trí tuệ khi lục căn tiếp xúc lục trần chứ không phải là trạng thái thiền đinh (nội tâm tĩnh chỉ) khi không cho lục căn tiếp xúc với lục trần (ngoại tức chư duyên).

Question 4

Ngày gửi: 08-02-2012

Câu hỏi:

Kính bạch thầy, con có người bạn tu pháp môn thiền tịnh song tu, xin thầy giải thích cho con về pháp môn này. Bạn con tu với một vị thầy Tây Tạng, vị thầy này là đệ tử thân tín của Ngài Đạt-lai-lạt-ma, bạn ấy nói vị này tu theo Phật giáo Nguyên Thủy, nhưng con thấy vị này mặc y theo kiểu Tây Tạng. Bạn ấy nói cũng đang học và hành Vipassana với vị này. Thưa thầy, có phải Mật Tông chân truyền có pháp môn gần với Phật giáo Nguyên Thủy? Con nghe bạn ấy nói phái này không cho dùng thần lực vào mục đích cá nhân. Xin thầy giải thích dùm con. Con xin đảnh lễ thầy.

Các chủ đề liên quan:

Hỏi & Đáp về Phật giáo

Xem câu trả lời

Answer

Thiền Tịnh song tu nghĩa là tu thiền vừa niệm Phật. Trong thiền Nguyên Thủy một hành giả hành thiền Vipassanà nếu thấy tâm vọng động nhiều quá có thể bổ túc bằng cách niệm Phật, có điều niệm Phật để tâm thanh tịnh sáng suốt, chứ không cầu bên ngoài.

Phật giáo Tây Tạng có rất nhiều tông phái do ảnh hưởng của Mật giáo sẵn có trước khi Phật giáo du nhập vào Tây Tạng. Vị Tổ đầu tiên của Phật giáo Tây Tạng là Ngài Padmasambhava có giáo lý rất giống thiền Nguyên Thủy. Ngày nay rất nhiều vị Lạt-ma Tây Tạng hành thiền Nguyên Thủy, vì thiền Nguyên Thủy là cốt lõi của tất cả thiền phát triển về sau.

Question 5

Ngày gửi: 25-01-2012

Câu hỏi:

Con thưa Thầy! Nhân dịp đầu xuân, xin Thầy giúp con 2 câu hỏi ạ: 1. Gốc của bản ngã có phải được bắt nguồn từ thích và không thích, muốn và không muốn không ạ. Ngoài nguồn gốc đó nó còn nguồn gốc nào không, thưa Thầy? 2. Theo con hiểu, nếp sống đơn giản chính là môi trường gìn giữ Tính Biết, Tính Sáng của tâm rỗng lặng thanh tịnh. Có đúng như vậy không, thưa Thầy? Con thành kính tri ân Thầy!

Các chủ đề liên quan:

Xem câu trả lời

Answer

1) Đúng là do thích và không thích mà có bản ngã. Nói chính xác hơn là do tà kiến và tham ái mà trong 12 nhân duyên sinh gọi là vô minh –> ái –> thủ –> hữu. Trong quá trình tương giao giữa căn-trần-thức đưa đến nhận thức và hành động (xúc –> tác ý –> thọ –> tưởng –> tư…) mà hình thành 5 uẩn (Sắc –> thọ –> tưởng –> hành –> thức), đó là quá trình góp nhặt kinh nghiệm và tích lũy kiến thức. Những tích tập này hình thành kết luận, quan niệm, và sở hữu riêng tư về sở tri và sở đắc. Cũng từ sự chọn lựa giữa cái thích và không thích sinh ra tham sân và chấp thủ, nên bắt đầu tự cô lập mình trong sở tri và sở đắc phiến diện của mỗi cá nhân. Một khi đã bị tham và sân (tham ái) che lấp thì không thấy được sự thật do đó mà hình thành tà kiến về một cái ta có sở hữu riêng tư.

2) Đúng vậy. Mọi nỗ lực của cái ta được hình thành như đã nói trên đều là tập đế đưa đến khổ đế. Chính là buông cái ta ảo tưởng ấy đi thì Tính Sáng liền xuất hiện. Đó là lý do vì sao đức Phật dạy trong Dhammapada 72 như sau:

Quả thật điều bất lợi

Người ngu sinh sở tri

Hủy Phần Sáng của mình

Tự chẻ đầu chính nó!

Question 6

Ngày gửi: 22-01-2012

Câu hỏi:

Kinh bạch Thầy, Trước thềm năm mới con xin đảnh lễ Thầy và xin chúc Thầy thân tâm thường an lạc, mọi Phật sự được viên mãn, tốt đẹp. Con ở Sydney, có 2 câu hỏi: 1. Có phải đầu năm Phật tử thường đi thập tự và dâng sớ cúng Cầu An và Cầu Siêu là một tập quán tín ngưỡng chỉ có ở Việt Nam? 2. Năm nay thay vì theo tập tục này con chỉ muốn ở nhà tự mình đọc kinh và hồi hướng cho tất cả chúng sinh và luôn cả cho gia đình mình thì có được không ạ? Con xin cám ơn Thầy.

Các chủ đề liên quan:

Hỏi & Đáp về Phật giáo

Xem câu trả lời

Answer

Tập tục này của người Việt có nguồn gốc từ Trung Quốc. Nguyên là người ta tin rằng nếu chọn một ngày tốt để xuất hành thì cả năm sẽ được tốt, và nếu là đi chùa thì tốt nhất. Do đó mới có tục lệ ngày Tết đi lễ mười chùa cho thêm nhiều phước báu. Cung kính lễ bái là một trong 10 nguyên nhân sinh phước. Tụng Kinh, hồi hướng cũng là nhân sinh phước khác, vậy con thấy việc phước nào phù hợp với mình thì cứ làm là được.

Question 7

Ngày gửi: 09-01-2012

Câu hỏi:

Dạ, con thành kính đảnh lễ thầy. Thưa thầy, thông thường thì chúng sanh nói chung khi tái sinh tùy theo duyên nghiệp sẽ có 4 hình thức là noãn, thai, thấp, hóa. Riêng con người và thú bốn chân thì là thai sinh, muốn thụ thai phải hội đủ 3 yếu tố: tinh cha, noãn mẹ và thức tái sanh. Tuy nhiên, trong kinh Mi Tiên vấn đáp có nói về trường hợp mẹ của hai vị đạo sĩ Singa và Sankiccha là một con nai cái (trang 319). Trường hợp này con không hiểu. Thưa thầy, có thật là có trường hợp cá biệt không theo nguyên lý thông thường trong cách đi tái sinh không ạ? Kính thầy từ bi giải nghi cho con. Con xin cám ơn thầy.

Các chủ đề liên quan:

chết & tái sinh | Hỏi & Đáp về Phật giáo

Xem câu trả lời

Answer

Lý trí luôn muốn biết để thỏa mãn óc tò mò, nhưng biết rồi thì cũng chẳng bổ ích gì cả, chuyện đó có hay không chẳng dính dáng gì tới con sao con lại muốn biết làm gì? Thực ra, việc này cũng chẳng có gì khó hiểu. Ngày nay các nhà khoa học có thể cho thụ thai trong ống nghiệm, thụ thai nhờ một người khác sinh giùm v.v… chỉ cần hội đủ 3 yếu tố tinh + noãn + kết sinh thức là được. (Trong trường hợp nhân giống vô tính ở động vật thì chỉ cần nhân sống được kích hoạt cộng với thức tánh vẫn có thể sinh sản). Vậy nếu ngày xưa ai đó có khả năng thụ thai vào bụng nai để nhờ nai sinh giùm thì sao? (Nai sinh chắc chắn là dễ hơn người rồi!). Điều đó đâu có gì trái với quy luật sinh nở. Nhiều người phản đối việc thụ thai trong ống nghiệm chỉ vì lý do tâm lý cho đứa bé hơn là tính sinh học của nó.

Question 8

Ngày gửi: 08-01-2012

Câu hỏi:

Con kính đảnh lễ thầy từ Úc châu xa xôi. Con không hiểu nghĩa tùy miên và kiến trù lâm. Xin thầy từ bi giảng nghĩa cho con ạ. Kính thầy.

Các chủ đề liên quan:

Hỏi & Đáp về Phật giáo

Xem câu trả lời

Answer

Tùy miên (Anusaya) là các phiền não ngủ ngầm trong tiềm thức (bhavanga). Phiền não có hai dạng, một là hiện khởi, hai là ngủ ngầm. Định có thể làm an được phiền não hiện khởi nhưng tuệ mới diệt được phiền não ngủ ngầm.

Kiến trù lâm là những quan niệm xuất phát từ những hệ thống lý luận phức tạp giống như khu rừng rậm (trù lâm). Ám chỉ một mớ kiến thức thật nhiều nhưng mâu thuẩn, mù mờ, chỉ lý luận cho hay nhưng không thấy được sự thật.

Question 9

Ngày gửi: 03-01-2012

Câu hỏi:

Kính thưa thầy, con có mối nghi ngờ về nhân quả, xin thầy từ bi giảng giải cho con. Đức Phật – Bậc Toàn Giác bị vu oan. Con không nghĩ đó là nhân của quá khứ. Mà nếu là nhân quá khứ thì công hạnh của Bậc Chánh Đẳng Chánh Giác viên mãn vẫn phải bị nhân quả cho dù tâm Ngài thản nhiên với những lời nói vu oan đó hay sao? Hay là vì chúng sanh còn tham sân si sai sử nên mới hành động và nói năng vô minh như vậy, nhưng Ngài vẫn từ bi hỷ xả vô lượng, thương yêu chúng sanh? Kính thầy.

Các chủ đề liên quan:

Hỏi & Đáp về Phật giáo | nhân quả & nghiệp báo

Xem câu trả lời

Answer

Không phải là công hạnh, người giác ngộ chẳng có công lao gì cả. Con coi lại chương 9 / Sống Trong Thực Tại đi. Giác ngộ là thấy ra những trói buộc của cái ta ảo tưởng và loại bỏ chúng đi để trở lại tự do thôi, còn khi trước do vô minh ái dục mà tạo nghiệp thì bây giờ phải trả, chứ thành Phật đâu phải để trốn nợ! Ví như một người ghiền ma túy bây giờ bỏ được là có thể tự do không còn hút chích trói buộc nữa, nhưng ảnh hưởng của ma túy đã hút chích trước đây đương nhiên vẫn còn tác hại.